Vajinal Agenezi (MRKH) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

"Vajinal Agenezi, yani doğuştan vajina yokluğu yaklaşık her 5000 kadında 1 görülen bir gelişimsel anomalidir. Günümüzde gelişen cerrahi teknikler sayesinde bu sendroma sahip bireyler, hiç olmadığı kadar “normal” hayatlar yaşayabilmektedir."

Vajinal Agenezi tıp literatüründe Mayer-Rokitansky-Küstner-Hauser (MRKH) sendromu olarak adlandırılan, halk arasında ise daha çok “doğuştan vajina yokluğu” olarak bilinen bir durumdur. MRKH, anne karnındaki gelişim sürecinde müller kanallarının tam olarak gelişmemesi sonucu ortaya çıkan doğumsal bir varyasyondur.

Bu tanıyı ilk kez duyduğunuzda hissettiğiniz karmaşayı anlıyoruz. Vajinal Agenezi tanısını alan her kadın kafa karışıklığı yaşar ve bu durum oldukça doğaldır. Bu noktada, bu sendroma sahip olan sizler gibi birçok insan olduğunu hatırlatmak isteriz.

Hatta söyleyebiliriz ki MRKH bireyler tarafından sanılanın aksine kimsede olmayan bir durum değildir. Dünyanın önde gelen tıp dergilerinden Human Reproduction'da yayınlanan geniş çaplı araştırmalara göre; yaklaşık her 4.500 ila 5.000 kadından biri bu durumla dünyaya gelmektedir.

Bu noktada vücudunuzda nelerin eksik olduğu kadar nelerin tam olduğu da çok önemlidir. MRKH sendromlu kadınlarda; genetik kromozom yapısı tamamen bir kadına aittir. Yumurtalıklar mevcuttur ve aktif olarak çalışırlar. Ergenlik dönemindeki göğüs gelişimi, tüylenme ve vücut hatlarının oluşumu yaşıtlarıyla birebir aynı gelişir ve dış genital görünümde herhangi bir farklılık ve anormallik yoktur.

Aslında tek fark vajinal kanalın ve çoğu durumda rahmin gelişmemiş olmasıdır. Yani bu durum, sizin kadınlık kimliğinizi, hormonlarınızı veya cinsel hayatınızı belirleyen bir eksiklik değil, sadece anatomik bir oluşum farklılığıdır.

Vajinal Agenezi (MRKH Sendromu) Belirtileri Nelerdir?

MRKH sendromu yapısı gereği erken çocukluk döneminde fark edilemeyen bir durumdur. Bu çocuklarda yalnızca rahim ve vajinal kanalın gelişmesinde bir anomali olduğundan ve dışarıdan bakıldığında gözle görülür bir fark olmadığından genellikle ergenliğe kadar fark edilmez.

Ergenlik süreci başladığında ise yumurtalıklar mevcut olduğu ve sağlıklı çalıştığı için kadınlık hormonları yani östrojen salgılanmaya başlar. Bu hormonlar sayesinde göğüs gelişimi, vücut hatlarının kadınsılaşması ve tüylenme gibi ergenlik belirtileri zamanında ve eksiksiz olarak gerçekleşir. Bu genç kızlar, fiziksel ve ruhsal olarak yaşıtlatıyla birebir aynı gelişim basamaklarını izler.

Her şeyin yolunda ve olması gerektiği gibi gittiği bu süreçte belli bir süre sonra genellikle ebeveynler menarş adını verdiğimiz ilk adetin geciktiğini fark ederler. Genellikle 15-18 yaş aralığında primer amenore (hiç adet görmeme) şikayetiyle doktora başvuran hastalarda tanı konulur.

Bir Kadın Olarak Hissettikleriniz ve Duygusal Süreç

Tanı sürecinden sonra birçok kadın bir şok ve inkar sürecinden geçebilir. Kendilerini eksik hissedebilir ve hatta kendilerine “Neden ben?” sorusunu sorabilirler. MRKH tanısı alan çoğu kadın, benzer ve zorlu duygusal süreçlerden geçer.

Ancak bilmenizi isteriz ki yalnız değilsiniz. Bu sürecin zor olduğunu ve ne kadar karmaşık hissettiğinizi biliyoruz. Bu nedenle sizlere her yıl onlarca MRKH hastası ile ilgilenen Prof. Dr. Mustafa Ulubay’ın şu mesajını iletmek isteriz:

“MRKH tanısına sahip sevgili okuyucularımız. Bu sendrom günümüz cerrahi teknikleri ile kolaylıkla tedavi edilebilir bir durumdur ve günümüz teknolojileri sizlerin daha mutlu bir hayat yaşayabilmeniz için hazırda beklemektedir.”

Peki Vajinal Agenezi (MRKH) sendromunda tedavi seçenekleri neler? Gelin birlikte göz atalım.

MRKH Sendromu Tedavi Seçenekleri: Hangisi Sizin İçin Uygun?

MRKH sendromunda tanı sonrasında en çok merak edilen konu tedavinin nasıl olacağıdır. Tıp tarihinde MRKH sendromu için geliştirilmiş pek çok farklı yöntem bulunur. Tüm bu yöntemlerin ortak amacı, cinsel fonksiyonu sağlayacak yeterli derinlikte ve genişlikte bir vajinal kanal oluşturmaktır. Ancak bu belirlenen hedefe ulaşmak için izlenen yollar konfor, süreç ve sonuç bakımından birbirinden çok farklıdır.

MRKH tedavisi seçeneklerini temel olarak cerrahi olmayan ve cerrahi yöntemler olarak ikiye ayırabiliriz.

Cerrahi Olmayan Yöntem: Dilatasyon (Frank Yöntemi)

Bu yöntem herhangi bir cerrahi müdahale yapılmadan, dilatör adını verdiğimiz özel aparatlar kullanılarak vajinal çukurun baskı yoluyla genişletilmesi prensibine dayanır. Ancak dilatasyon yöntemi herkese uygun olmayabilir çünkü bu yöntemin belirli zorlukları vardır:

• Her ne kadar ameliyatsız olduğu için daha kolay bir çözüm gibi görünse de, dilatasyon yöntemi kişi için ciddi bir sabır ve disiplin sınavıdır. Günde 2-3 kez, en az 20-30 dakika süren ve aylar hatta bazen yıllar sürebilen egzersizler gerektirir.

• Herkes için uygun değildir çünkü bu süreç, genç bir kadın için psikolojik olarak yıpratıcı olabilir. Başarı oranı çoğunlukla kişinin sabrına bağlıdır. Yeterli disiplin sağlanmadığında istenen derinlik ve sonuç elde edilemeyebilir.

Modern Cerrahi: Laparoskopik Peritoneal Vajinoplasti (Davydov Tekniği)

Modern tıbbın sunduğu diğer ve görece daha güncel yöntem ise Laparoskopik Peritoneal Vajinoplasti.

Tıp literatüründe “Davydov Tekniği” olarak bilinen bu yöntemde vücudun kendi iç zarı olan periton (karın zarı) kullanılarak yeni bir vajinal kanal oluşturulur. Günümüzde küçük kesiler ile gerçekleştirilen minimal invaziv cerrahi prensipleri kullanılarak işlem gerçekleştirilir.

Neden Davydov Tekniği?

• Kapalı cerrahi (laparoskopi) ile yapıldığı için iz kalmaz.

• Karın zarı doğal olarak kaygan ve nemli bir yapıdadır, kuruluk sorunu olmaz.

• İyileşme süreci çok hızlıdır ve hastanede yatış süresi kısadır.

Laparoskopik Peritoneal Vajinoplasti Ameliyat Süreci Nasıl İşler?

Operasyon, karın bölgesinde büyük bir kesi yapılmadan, kapalı cerrahi yöntem olarak bilinen laparoskopi ile gerçekleştirilir. Göbek deliği ve karın bölgesinden açılan yaklaşık 1 santimetrelik 3 adet küçük delikten girilerek kamera ve cerrahi aletler yardımıyla ameliyat gerçekleştirilir.

Peki neden bu işlemde karın zarı kullanılır?

Periton zarı, doğası gereği kaygan bir yüzeye sahiptir ve kendi salgısını üretebilir. Peritonun bu özelliği, oluşturulan yeni vajinanın kuru kalmamasını sağlar. Aynı zamanda ameliyattan sonraki iyileşme sürecinde, vajina girişine nakledilen periton dokusu, metaplazi adı verilen bir biyolojik süreçle vajinal mukoza dokusuna dönüşüm geçirir.

Bu cerrahi işlem, biraz önce söylediğimiz gibi kapalı cerrahi ile gerçekleştirilir. Hem kapalı cerrahi ile gerçekleştirilmesi, hem de periton dokunun hızlı iyileşme özelliği sayesinde bu süreç genellikle hastalar için görece hızlı ve konforlu bir süreç olarak geçer.

Bu cerrahi operasyon sonrasında genellikle birkaç gün hastanede yatış süresi yeterlidir. Kapalı ameliyat yönteminin bir özelliği olarak operasyon sonrasında ağrı minimum düzeyde olur ve hastalar kısa sürede günlük rutinlerine dönebilirler.

Doku iyileşmesi tamamlandıktan sonra cinsel birliktelik hem his hem de fonksiyon açısından doğal ve ağrısız bir şekilde yaşanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

MRKH sendromu olan kadınlar çocuk sahibi olabilir mi?

MRKH sendromunda yumurtalıklar sağlıklı olduğu için yumurta üretimi devam eder. Rahim gelişmediği durumlarda, günümüzde biyolojik çocuk sahibi olmak için taşıyıcı annelik veya rahim nakli gibi seçenekler tıp dünyasında değerlendirilmektedir.

Ameliyat ne kadar sürer ve iyileşme süreci nasıldır?

Laparoskopik (kapalı) ameliyat genellikle 1.5 - 2 saat sürer. Hastalar genellikle 2 gün sonra taburcu olabilir ve 1 hafta içinde günlük hayatlarına dönebilirler.

Davydov ameliyatı sonrası cinsel hayat normale döner mi?

Evet. Oluşturulan yeni vajinal kanal, 6-8 haftalık tam iyileşme sürecinden sonra doğal bir fonksiyonellik kazanır ve bireyler normal bir cinsel hayata sahip olabilirler.

Son söz olarak; MRKH sendromu bir son değildir. Doğru adımlar atıldığında, hayal edilen cinsellik ve mutluluğu yaşamanızın önünde bir engel bulunmamaktadır.

Sağlık ve umutla kalın.