Endometriozis (Çikolata Kisti), Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Endometriozis, rahim iç tabakasının rahim dışında büyümesiyle oluşan, ağrılı adet dönemleri ve kısırlığa yol açabilen kronik bir durumdur. Erken teşhis ve doğru tedavi ile yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.
Modern Cerrahi
Laparoskopik kist eksizyonu
Doğurganlık Koruma
Yumurtalık rezerv dostu yaklaşım
Endometriozis (Çikolata Kisti), rahim iç yüzeyini kaplayan endometrium dokusunun rahim dışında büyümesiyle oluşan bir hastalıktır. Bu dokular, rahim dışında genellikle yumurtalıklar, fallop tüpleri, karın zarı ve bazen de mesane gibi organlarda yer alabilir.
Bu anormal dokular, adet döngüsü sırasında kalınlaşıp kanayarak ağrıya ve iltihaplanmaya neden olur. Bu dokuların yumurtalıklar üzerinde birikmesiyle oluşan kistlere “çikolata kisti” adı verilir. Bu kistler, koyu kahverengi bir sıvı içerdiği için bu şekilde adlandırılır. Çikolata kistleri, çoğu zaman adet döneminde yoğun ağrılara ve kısırlığa yol açabilir.
Endometriozis, erken teşhis ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Eğer şüpheleniyorsanız bir kadın doğum uzmanına danışarak detaylı değerlendirme yaptırabilirsiniz.
Endometriozisin Belirtileri Nelerdir?
Endometriozis belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Ancak en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ağrılı Adet Dönemleri (Dismenore): Adet öncesinde ve sırasında yoğun ağrı yaşanması en yaygın belirtilerden biridir.
- Pelvik Ağrı: Sürekli veya zaman zaman yaşanan alt karın bölgesindeki ağrı, endometriozisin tipik belirtilerindendir.
- Cinsel İlişki Sırasında Ağrı (Disparoni): Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı yaşanması, özellikle derin penetrasyon sırasında hissedilebilir.
- Adet Düzensizlikleri: Adet kanamalarında yoğunluk değişiklikleri, düzensiz adet görme veya kanama süresinde artış yaşanabilir.
- Kısırlık (İnfertilite): Endometriozis, üreme sisteminde hasara yol açarak hamile kalmayı zorlaştırabilir.
- Karın Şişliği veya Basınç Hissi: Kist büyüdükçe karın bölgesinde şişlik veya dolgunluk hissi oluşabilir.
- Sindirim ve İdrar Problemleri: Bağırsaklarda ağrı, kabızlık, ishal ve idrar sırasında ağrı görülebilir.
- Yorgunluk ve Halsizlik: Kronik ağrı ve hormonal dengesizlikler nedeniyle yorgunluk hissi yaygındır.
Bazı kadınlarda belirti vermeden de ilerleyebilir ve tesadüfen yapılan bir muayene sırasında tespit edilebilir.
Derin İnfiltratif Endometriozis (DIE)
Derin endometriozis, hastalığın en şiddetli formlarından biridir. Endometriyal dokular pelvik organların derinliklerine (5 mm'den daha derine) ilerler ve organ yapısını etkileyebilir. Genellikle bağırsaklar, mesane, üreterler ve rahim arkasındaki bölgeleri tutar.
Sık Tutulum Bölgeleri
- • Rektovajinal Septum (Rektum ile vajina arası)
- • Rektosigmoid Kolon (Bağırsak)
- • Mesane ve Üreterler
- • Pelvik Sinirler
Belirtiler
- • Şiddetli pelvik ağrı
- • Dışkılama ve idrar yaparken ağrı
- • Bağırsak hareketlerinde kanama
- • Kronik yorgunluk
Tanı ve Tedavi
Tanısında transvajinal ultrason ve MRI (Manyetik Rezonans) kullanılır. Altın standart tanı yöntemi Laparoskopidir. Tedavide cerrahi (nodüllerin çıkarılması) ve hormonal baskılama yöntemleri kullanılır.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Olası Nedenler (Teoriler)
- Retrograd Menstrüasyon: Adet kanının tüplerden karın içine geri akması.
- Bağışıklık Sistemi Problemleri: Vücudun anormal dokuyu temizleyememesi.
- Genetik Faktörler: Ailede endometriozis öyküsü.
- Hormonal Faktörler: Yüksek östrojen seviyeleri.
- Metaplazi: Hücrelerin kendiliğinden dönüşümü.
Risk Faktörleri
- • Aile öyküsü (anne, kız kardeş)
- • Erken adet görme (11 yaş öncesi)
- • Kısa adet döngüsü (27 günden az)
- • Ağır ve uzun adet kanamaları
- • Hiç doğum yapmamış olmak
- • Rahim anomalileri
- • Obezite (yüksek östrojen)
- • Alkol ve kafein tüketimi
Tanı Nasıl Konur?
Teşhis süreci genellikle şu adımları içerir:
- Jinekolojik Muayene: Pelvik bölgede anormallik kontrolü.
- Ultrasonografi: Çikolata kistlerinin tespiti için.
- MRG (MRI): Derin yerleşimli dokuların görüntülenmesi için.
- Laparoskopi: Kesin tanı yöntemidir. Kamera ile karın içi incelenir ve gerekirse biyopsi veya tedavi yapılır.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi; hastalığın şiddeti, belirtiler, hastanın yaşı ve çocuk isteğine göre planlanır.
1. Cerrahi Olmayan Tedaviler
- • Ağrı Kesiciler: NSAID grubu ilaçlar.
- • Hormonal Tedaviler: Doğum kontrol hapları, progesteronlar (hormonlu spiral vb.) ve GnRH analogları (geçici menopoz).
2. Cerrahi Tedaviler
- • Laparoskopi (Kapalı Ameliyat): En sık kullanılan yöntemdir. Kistlerin çıkarılması ve yapışıklıkların açılması sağlanır. Ağrıyı azaltır ve doğurganlığı artırabilir.
- • Laparotomi (Açık Ameliyat): Nadiren, çok büyük kistlerde tercih edilir.
- • Histerektomi/Ooferektomi: İleri yaşta ve çocuk isteği olmayan, çok şiddetli vakalarda rahmin veya yumurtalıkların alınması düşünülebilir.
3. Kısırlık Tedavisi
- • Yumurtlama Tedavisi: Yumurta gelişimini destekleyen ilaçlar.
- • Tüp Bebek (IVF): Doğal yolla gebelik elde edilemeyen durumlarda en etkili yöntemdir.
Endometriozis ve Gebelik
Çikolata kisti olan kişiler hamile kalabilir, ancak süreç normalden daha zorlu olabilir. Endometriozis; yumurtlama problemleri, tüplerde tıkanıklık veya embriyonun tutunmasında zorluk yaratabilir.
Hamile Kalma Şansını Artırmak İçin:
- Laparoskopik cerrahi ile kistlerin temizlenmesi
- Yumurtlama indüksiyon tedavileri
- Tüp bebek (IVF) tedavisi
* Gebelik genellikle endometriozis şikayetlerini hafifletir ve kistlerin küçülmesine yardımcı olabilir.
Endometriozis ve PCOS Farkı
| Özellik | Endometriozis | PCOS (Polikistik Over) |
|---|---|---|
| Temel Sorun | Rahim dokusunun dışarıda büyümesi | Hormonal dengesizlik ve yumurtlama sorunu |
| Hormon | Östrojen dominansı | Androjen (erkeklik hormonu) fazlalığı |
| Belirtiler | Şiddetli ağrı, disparoni | Tüylenme, akne, adet görememe |
| Tanı | Laparoskopi (kesin tanı) | Ultrason ve kan testleri |
Beslenme ve Yaşam Tarzı
Kronik inflamasyonla ilişkili olduğu için beslenme düzeni semptomları hafifletebilir.
Önerilenler
- ✅ Anti-inflamatuar: Zerdeçal, zencefil, Omega-3 (somon, ceviz)
- ✅ Lifli gıdalar: Tam tahıllar, sebzeler, baklagiller
- ✅ Östrojen dengeleyici: Brokoli, karnabahar
- ✅ Probiyotikler: Ev yoğurdu, kefir
Kaçınılması Gerekenler
- ❌ İşlenmiş gıdalar ve şeker
- ❌ Aşırı kırmızı et tüketimi
- ❌ Aşırı kafein ve alkol
- ❌ Trans yağlar ve kızartmalar
Sıkça Sorulan Sorular
Ağrısız Bir Yaşam İçin
Yanınızdayız
Endometriozis ile yaşamak zorunda değilsiniz. Modern tedavi yöntemleri ve Prof. Dr. Mustafa Ulubay'ın tecrübesi ile sağlığınıza kavuşun.